درس سوم کارخانه ي کاغذسازي
الف ) گزینه درست را با علامت ضربدر مشخص کنید .
1 ) کدام عنصر فلز نیست ؟
□ د ) آلومینیم □ ج ) مس □ ب ) هیدرژن □ الف ) آهن
2 ) براي تهیه آهن زنگ نزن ، آهن را با چه عنصري مخلوط می کنند ؟
□ د ) جیوه □ ج ) آلومینیم □ ب ) کربن □ الف ) کروم
3 ) در کارخانه هاي صنعتی بیشتر از چه فلزي استفاده می شود ؟
□ د ) آهن □ ج ) سرب □ ب ) مس □ الف ) آلومینیم
4 ) کدام فلز سمی است و هنگام کار با آن باید احتیاط کرد ؟
□ د ) آلومینیم □ ج ) مس □ ب ) نیکل □ الف ) جیوه
5 ) جنس کدام یک از عناصر زیر از بقیه سخت تر است ؟
□ د ) مس □ ج ) آهن □ ب ) نقره □ الف ) طلا
6 ) کدام یک از اسید هاي زیر خوراکی نیست ؟
□ د ) جوهرانگور □ ج ) جوهرسرکه □ ب ) جوهرلیمو □ الف ) جوهرنمک
.....................................................................................................................................................................................
6 5 4 3 2 1
ب الف د الف ج الف
.....................................................................................................................................................................................
ب ) در جاهاي خالی کلمه هاي مناسب قرار دهید .
1 ) براي تهیه فولاد از کربن و فلز دیگري به نام ............................... استفاده می شود .
2 ) سیم ها و کابل هاي برق از فلز ............................... تهیه می شود .
3 ) سختی آهن از پلاستیک ............................... است و جرم کاغذ از ورق آلومینیم ............................... است .
4 ) فلز سرب .................. است و باید از تماس طولانی با آن پرهیز کرد.
5 ) وسیله ي شناسایی اسیدها ............................... است .
6 ) از فلز ............................... در دارو سازي براي روکش قرص ها استفاده می شود .
١٣
.....................................................................................................................................................................................
6 5 4 3 2 1
آلومینیم PH آهن مس بیشتر - کمتر سمی کاغذ
.....................................................................................................................................................................................
نشان دهید . « غ» جمله نادرست را با « ص» ج ) جمله درست را با
1 ) اسیدها موادي ترش مزه هستند . بنابراین براي شناسایی فقط کافی است مقداري از آن را بچشیم .
2 ) مصرف مواد شیمیایی در کارخانه ها ، باعث نابودي محیط زیست می شود .
3 ) براي نگهداري اسیدها نباید از ظروف فلزي استفاده کرد . ( ظروف پلاستیکی مناسب تر است )
4 ) براي تمیز کردن سرویس دستشویی ها و حمام ، اگر جوهرنمک را با وایتکس مخلوط کنیم بهتر است .
5 ) از آب ژاول ( وایتکس ) می توان در فضاي بسته استفاده نمود ولی از جوهر نمک نمی شود .
6 ) براي تهیه آهن زنگ نزن از کروم و فلز دیگري به نام روي استفاده می شود
.....................................................................................................................................................................................
6 5 4 3 2 1
غ ص ص نباید مخلوط کنیم غ ص
.....................................................................................................................................................................................
د ) به سوال هاي زیر پاسخ کامل دهید .
1 ) چرا براي خشک کردن خمیر کاغذ و تبدیل آن به ورقه هاي نازك کاغذ از غلتک هاي بزرگ آهنی استفاده
می کنند؟ 2 دلیل بیاورید. 1 ) براي اینکه آب کاغذ گرفته شود 2 ) استحکام بیشتر در کاغذ 3 ) نازك کردن کاغذ
4 ) مقاوم نمودن کاغذ
2 ) کدام یک از ویژگی هاي آهن سبب شده است تا این فلز به طور وسیع در صنعت کاغذ سازي و اغلب صنایع
بزرگ کاربرد داشته باشد؟ 1 ) بیشتر از فلزات دیگر در طبیعت یافت می شود 2 ) قیمت آن ارزان تر است 3 ) به
آسانی بازیافت می شود . 4 ) مقاوم در برابر گرما است 5 ) رساناي خوبی است
3 ) در چه قسمت هایی از کارخانه کاغذسازي از آهن استفاده می شود؟
غلتک هاي بزرگ ، دستگاه خردکن چوب ، دیگ هاي بخار ، سرند و . . .
4 ) اسیدها به چند دسته تقسیم می شوند نام برده و براي هریک مثالی بزنید . دو دسته هستند
1 ) اسیدهاي صنعتی : اسیدکلریدریک ( جوهرنمک ) ، اسید سولفوریک ( جوهر گوگرد )
2 ) اسیدهاي خوراکی : سرکه ، لیمو ترش ، ترشیجات ، انگور ، غوره و . . .
١۴
5 ) ویژگی هاي عمومی فلزها را بنویسید . رساناي خوبی براي جریان برق و گرما هستند ، بیشترشان جذب آهن
ربا می شوند و می توان از آن ها آهن ربا ساخت ، برخی از آن ها با اکسیژن که ترکیب می شوند تولید اکسید می
کنند ، به غیره از جیوه بقیه فلزات جامد هستند ، برخی از آن ها سخت و محکم هستند .
6 ) ویژگی آهن چیست ؟ بیشتر از فلزات دیگر در طبیعت است ، به صورت سنگ آهن استخراج و پس از تصفیه
در کارخانه هاي ذوب آهن به مصرف می رسد . مقاوم و محکم است ، رساناي خوبی براي گرما است ، در برابر
اکسیژن زنگ می زند ، مهندسین با تغییراتی در آهن آن را تبدیل به فولاد می کنند . در ساختمان سازي وجاده و پل
سازي از آن استفاده می شود . بیشتر دستگاههاي کارخانه ها از آهن ساخته شده است
7 ) منظور ار آهن زنگ نزن چیست ؟ توضیح دهید .
در بعضی از کارخانه هاي صنعتی یک روکش از عنصر کروم یا عنصر روي به آهن می کشند و باعث می شود که آهن
در هواي آزاد و در تماس با اکسیژن و در مکانهایی که باران می بارد مثل بام شیروانی ، دکل ها و . . . زنگ نزند .
8 ) هنگام استفاده از جوهر نمک ، کلر و یا واکتس در خانه باید چه نکاتی را رعایت کرد؟
( 1 ) در فضاي باز استفاده شود . 2 ) هنگام استفاده دستکش و ماسک بزنیم . 3 ) دور از دسترس اطفال بگذاریم . 4
در صورت تماس بدن با این مواد سریع با آب شسته شود . 5 ) همیشه و همه وقت از این مواد استفاده نکنیم .
9 ) نام چند تا از صنایع را که در شهر شما وجود دارد و در آنجا براي تولید محصولاتشان از آهن استفاده می
کنند را بنویسید . کارخانه اتومبیل سازي ، کارخانه دوچرخه سازي ، کارخانه تولید لوازم خانگی ، کارخانه تولید لوازم
و مصالح ساختمانی و ابزار و . . .
10 ) جدول زیر محصولاتی را نشان می دهد که در تهیه ي آنها فلزاتی به کار رفته است . شما نام فلز و علت
استفاده این فلز را در تولید محصولات زیر بنویسید .
نام محصول از چه فلزي درست شده دلیل ساخته شدن از این فلز
اتومبیل آهن استحکام و مقاومت بالا
قرص روکش دار آلومینیم وزن کم و انعطاف پذیري بالا
دوچرخه آهن استحکام و مقاومت بالا
سیم برق مس رساناي خیلی خوب جریان برق
انگشتر طلا زیبایی و ارزش اقتصادي زیاد
فرغون آهن استحکام و مقاومت بالا
١۵
سوال هاي مربوط به آزمایشات علوم
1 ) یک لیوان برمی داریم و نا نصف آن آب می ریزیم ، سپس در حدود نصف استکان روغن مایع روي آن اضافه می
کنیم . حال یک قطعه چوب و یک قطعه آهن داخل لیوان می اندازیم . به نظر شما چه اتفاقی می افتد ؟ دلیل آن را
بنویسید . ( در دو سطر توضیح دهید )
قطعه ي آهنی چون جرم بیشتري دارد به ته لیوان سقوط می کنئ ولی قطعه چوب چون جرم کمتري نسبت به آب دارد روي
آب می ایستد .
2 ) چند قطعه ي چوبی، پلاستیکی و فلزي با شکل و اندازه ي یکسان برمی داریم . حال قطعه هاي چوبی را روي یک
کفه ي ترازو و قطعه هاي فلزي را روي کفه ي دیگر قرار می دهیم . به نظر شما چه اتفاقی می افتد ؟ دلیل آن را نیز
بنویسید . ( در دو سطر توضیح دهید )
کفه اي که قطعات آهنی دارد پایین تر قرار می گیرد چون جرم بیشتري دارند ولی کفه قطعات چوب بالاتر قرار می گیرد چون
جرم کمتري نسبت به آهن دارند .
3 ) سه قاشق و میله ي چوبی، پلاستیکی و آهنی هم شکل داریم .
الف) با یک جسم سنگین مثل چکش بر سر هر سه میله ضربه هاي یکسانی وارد می کنیم . چه چیزي مشاهده می
شود ؟( در دو سطر توضیح دهید )
قطعات چوب و پلاستیک می شکنند چون زیاد مقاوم نیستند ولی قطعات اهن نمی شکنند چون مقاومت زیادتري نسبت به
چوب و پلاستیک دارند .
ب) ابتدا نوك قاشق آهنی را محکم روي قاشق چوبی و پلاستیکی می کشیم ، سپس قاشق چوبی را برداشته و محکم
روي قاشق آهنی و پلاستیکی می کشیم . چه چیزي مشاهده می شود ؟( در دو سطر توضیح دهید )
قطعات چوب و پلاستیک چون قدرت سایشی کمی دارند خراشیده می شوند ولی قاشق و یا هر وسیله ي آهنی چون قدرت
سایشی بالایی دارد خراشیده نمی شوند .
4 ) چند عدد میوه مانند لیموترش، پرتقال، کیوي و ...، سرکه ي ترشی، محلول رقیق جوهر نمک و کاغذ پی اچ آماده
می کنیم . تکّه اي از کاغذ پی اچ را به هر یک از مواد آغشته می کنیم . از این آزمایش چه نتیجه اي گرفته می شود؟
( در دو سطر توضیح دهید )
در مجاورت با اسید قرمز می شود . PH را قرمز می کنند . کاغذ PH چون این میوه ها همه خاصیت اسیدي دارند رنگ کاغذ
١۶
5 ) سه لیوان داریم و آن ها را شماره گذاري می کنیم . داخل هر کدام یک تکّه ي خرد شده از سنگ مرمر می
اندازیم ، سپس به لیوان اولی 10 میلی لیتر آب، به دومی 10 میلی لیتر سرکه و به سومی 10 میلی لیتر جوهر نمک
اضافه می کنیم . پس از نیم ساعت مشاهدات خود را یادداشت می کنیم . در دو سطر توضیح دهید چه اتفاقی می افتد
لیوانی که حاوي جوهر نمک است پس از مدتی واکنش شیمیایی نشان می دهد و به مرور سنگ مرمر دچار خوردگی می شود
و در جوهرنمک حل می شود . در لیوان حاوي سرکه چون غلظت اسیدي آن کم است براي این که سنگ مرمر تجزیه شود
زمان بیشتري لازم است . اما در لیوانی که حاوي آب هست هیچ تغییري در سنگ مرمر ایجاد نمی کند چون آب خاصیت
اسیدي ندارد .
6 ) یک گیاه (مانند گل رز و...) را به کلاس می آوریم و به کمک پنس و پنبه یکی از برگ هاي آن را به جوهر نمک
آغشته می کنیم . پس از نیم ساعت مشاهدات خود را یادداشت می کنیم . در دو سطر توضیح دهید چه اتفاقی می افتد
این کار باعث نابودي و از بین رفتن سلول هاي زنده برگ می شود و برگ از بین می رود .
پایان درس سوم
جهت مطالعه
لازم به ذکر است بازیافت کاغذ موجب 75 درصد کاهش آلودگی هوا 50 درصد صرفه
جویی در انرژي و 90 درصد صرفه جویی در مصرف آب می شود.
١٧